Nadciśnienie tętnicze (hipertonia) należy do najpowszechniejszych chorób cywilizacyjnych i jest jednym z głównych czynników ryzyka poważnych schorzeń układu krążenia, takich jak zwapnienie tętnic, zawał serca czy udar mózgu. W uprzemysłowionych krajach Zachodu na nadciśnienie cierpi jedna piąta mieszkańców powyżej 40. roku życia, a u blisko 60% z nich pojawiają się wtórne choroby sercowe.

Więcej niż połowa dotkniętych hipertonia nie zdaje sobie sprawy ze swego stanu. Zbyt wysokie ciśnienie tętnicze przez długi czas nie wywołuje żadnych objawów albo daje tylko niejasne i nieznaczne objawy, często lekceważone. Gdy wreszcie odkrywa się nadciśnienie przy rutynowym badaniu bądź w efekcie nasilających się dolegliwości, często okazuje się, że spowodowało już zmiany w sercu i naczyniach krwionośnych, z których nie wszystkie uda się usunąć.

Takim trwałym następstwom można zapobiec tylko dzięki wczesnemu rozpoznaniu choroby i odpowiedniemu leczeniu -w razie potrzeby do końca życia. Zakłada to konieczność regularnego sprawdzania ciśnienia. W młodości wystarczy robić badanie raz na rok, później częściej, by niepotrzebnie nie narażać się na ryzyko. Obecnie nawet medyczny laik potrafi wykonać pomiar samodzielnie łatwym w obsłudze przyrządem; sposób mierzenia dokładnie opiszemy.

Leczenie nadciśnienia często okazuje się trudne i długotrwałe. Wprawdzie ciśnienie na ogół da się szybko obniżyć odpowiednimi preparatami chemicznymi, lecz zazwyczaj towarzyszą im poważne skutki uboczne. Środki medycyny naturalnej działają wolniej, lecz nie wywołują niepożądanych objawów, a przede wszystkim likwidują nie tylko symptom, jakim jest nadciśnienie, lecz także jego przyczyny. Dlatego należy preferować je w terapiach długofalowych. Naturalne leki regulujące ciśnienie można wykorzystać do samodzielnego leczenia, w lżejszych przypadkach, o czym obszernie poinformujemy dalej.

Sama terapia farmakologiczna zwykle nie wystarcza do trwałego obniżenia nadmiernie wysokiego ciśnienia. Często jest ono związane ze złym odżywianiem i nieodpowiednim trybem życia. Konieczne jest aktywne współdziałanie pacjenta w procesie leczenia, polegające na konsekwentnym usuwaniu wszystkich czynników ryzyka. Wyeliminowanie ich czasami wystarczy, by trwale znormalizować ciśnienie krwi, a zawsze wspomaga kuracje prowadzone innymi metodami.

Ideą przewodnią książki jest zachęcenie do usuwania czynników ryzyka z życia pacjenta. Należałoby robić to jeszcze zanim nadciśnienie się pojawi - wówczas z dużym prawdopodobieństwem uda się mu zapobiec.

Przedmowa..............................................................................................9

Jak powstaje ciśnienie tętnicze...........................................................11

Siła mięśnia sercowego ..................................................................................11

Czynności naczyń krwionośnych ................................................................... 13

Regulacja ciśnienia.........................................................................................14

Wahania ciśnienia uzależnione od rytmów biologicznych.......................... 16

Średnie wartości ciśnienia tętniczego...........................................................17

Przyczyny nadciśnienia .......................................................................19

Błędne postępowanie..................................................................................... 19

Nadużywanie soli - główny czynnik ryzyka ...................................;........ 19

Nikotyna - trucizna dla naczyń................................................................21

Stres............................................................................................................22

Psychonerwowe zaburzenia regulacji......................................................23

Choroby somatyczne......................................................................................25

Arterioskleroza .........................................................................................25

Uszkodzenie nerek ...................................................................................26

Choroby serca............................................................................................27

Zaburzenia hormonalne...........................................................................28

Schorzenia mózgu.....................................................................................30

Choroby zakaźne ......................................................................................31

Kadm i inne substancje trujące.....................................................................32

Wpływ negatywnych czynników dziedzicznych............................................33

Objawy i przebieg nadciśnienia..........................................................35

Sygnały ostrzegawcze .....................................................................................35

Wczesna diagnoza dzięki regularnej kontroli ciśnienia..............................37

Pomiar ciśnienia........................................................................................37

Wskazówki do samodzielnego kontrolowania ciśnienia........................39

Ocena wyników pomiaru..........................................................................41

Ciśnienie skurczowe............................................................................41

Ciśnienie rozkurczowe........................................................................42