Jadwiga Górnicka, znana polska lekarka-naturalistka, opracowała nowoczesne kompendium wiedzy o naturalnych metodach leczenia i zapobiegania chorobom. Do współpracy nad książką zaprosiła Sabinę Zwolińską-Kańtoch, dziennikarkę zajmującą się tematyką zdrowotną.

NA ZDROWIE to poradnik na miarę XXI wieku! Przejrzysty układ tekstu, wzbogacony czytelnym materiałem ilustracyjnym, pozwoli każdemu czytelnikowi szybko i sprawnie odnaleźć interesujące go zagadnienia:

DODATKOWO ZUPEŁNA NOWOŚĆ - PRZEPISY NA DOMOWE NAPARY I NALEWKI, SKUTECZNE, A DO TEGO SMACZNE!

Sądzę, że zapoznając się z tą publikacją, Czytelnicy znajdą odbicie swoich proble­mów zdrowotnych oraz sposoby ich rozwiązywania. Moje rady, oparte na medy­cynie naturalnej, każdy może potraktować j ako zasady profilaktyki zdrowotnej. Wszyscy znamy bowiem starą prawdę, że lepiej zapobiegać, niż leczyć.
Człowiek jest najdoskonalszą istotą żywą, systemem układów biochemicz­nych, wzajemnie ze sobą sprzężonych i współdziałających. Jednak przede wszystkim jest jednością. Do tej pory, mimo olbrzymiego postępu nauki, nie umieliśmy odkryć wszystkich tajemnic ludzkiego organizmu. Ponadto we współczesnej medycynie nastąpił podział na bardzo wąskie specjaliza­cje. Stąd wielu lekarzy zapomniało, że człowiek stanowi integralną całość i takie powinno być podejście do leczenia. Nigdy nie choruje jeden organ, ale zawsze cały organizm. Powrót do medycyny naturalnej wynika z coraz powszechniejszej świadomości, że specjalistyczne podejście do leczenia, choć niekiedy skuteczne, może przynosić także negatywne skutki dla chorych. Przy leczeniu bowiem jednego chorego organu chemicznymi środkami niszczy się inne organy. A tymczasem w zasięgu ręki mamy te cudowne leki, które dała nam matka natura.
Dzięki całościowemu podejściu do organizmu człowieka medycyna na­turalna leczy przyczyny chorób i niedomagań, nie zaś ich skutki i objawy. Oczyszcza organizm z toksyn, poprawia pracę wątroby, jelita grubego, nerek, krążenia obwodowego krwi, limfy i płynów międzykomórkowych, uzupełnia niedobory enzymów i mikroelementów; usprawnia więc i wzmacnia układ odpornościowy, czyli własne siły obronne organizmu.
Nasze organy nie zawsze znajdują się w idealnym stanie, bo przecież dzie­dziczymy nie tylko cechy psychiczne, ale także fizyczne. Do tego nieprawid­łowo się odżywiamy, co stanowi grzech powszechny naszego społeczeństwa. Aby reakcje biochemiczne, fizyczne, których tysiące przebiega w każdej minucie życia, mogły przebiegać prawidłowo, niezbędne jest dostarczenie or­ganizmowi wszystkich składników pokarmowych. Przy ciągłym przeciążeniu przewodu pokarmowego żywnością przetworzoną, a zwłaszcza wędlinami, wieprzowiną, słodyczami, tłuszczami nasyconymi, przy jednoczesnym nie­doborze świeżych warzyw i owoców, system trawienny coraz gorzej pracuje, a nadmiar cholesterolu oraz pozostałości niewłaściwej przemiany materii odkładają się w naczyniach krwionośnych, w postaci kamieni w woreczku żółciowym, złogów w nerkach i stawach. Wieloletnie złogi w jelicie grubym
zatruwają cały organizm. Prawidłowe odżywianie jest jednym z warunków zachowania dobrego zdrowia. Po 40. roku życia, kiedy organizm staje się coraz mniej sprawny, nie powinno się zbytnio dogadzać podniebieniu, ale jadać tak, aby zachować prawidłowe trawienie żołądka i jelit oraz zdrową wątrobę. Umiar w jedzeniu odgrywa bardzo ważną rolę. Wtedy warto też pomyśleć o oczyszczaniu organizmu z toksyn metodami naturalnymi, któ­rym wiele miejsca poświęcam w tej książce.
Współczesny człowiek żyje w zatrutym środowisku, do tego oddycha płytko, bez ruchu przepony, przez co źle zaopatruje organizm w tlen. A tylko w jego obecności mogą zostać przyswojone wszystkie składniki odżywcze z pożywienia. Prawidłowe, głębokie oddychanie jest jednym z najważniej­szych warunków zachowania zdrowia. Dlatego tak ważne są spacery i ruch na świeżym powietrzu, bo dzięki nim zwiększa się dostawa tlenu do organizmu, a to przyczynia się także do zachowania sprawności serca, płuc, wszystkich mięśni, stawów, kręgosłupa i mózgu. Aktywność fizyczna stanowi zarazem najlepszy sposób na podniesienie odporności organizmu, zapobiega otyło­ści, która skutkuje nadciśnieniem, rozwojem miażdżycy i zwyrodnieniami narządu ruchu. Spacery są wskazane nie tylko w pogodne dni, ale także w chłodniejsze, a nawet deszczowe. Doskonałą formę aktywności stanowi praca w ogrodzie lub na działce, pobudza bowiem do wysiłku nie tylko mięśnie, ale także mózg. Każdy, w zależności od wieku i kondycji, powinien sam sobie dobrać najodpowiedniejszy rodzaj wysiłku. Osoby słabsze, starsze mogą zaczynać od lekkich ćwiczeń i stopniowo zwiększać ich intensywność. Wystarczy przez miesiąc wykonywać proste ćwiczenia, by poczuć się znacz­nie lepiej. Choroby dotykają wszystkich, ale aktywni przechodzą je znacznie lżej i bez groźnych powikłań.
Dla zachowania dobrego zdrowia i sprawności przez długie lata niezbęd­ne jest także nieskażone środowisko. Człowiek potrzebuje zdrowej wody, zdrowego powietrza i zdrowej żywności. Równolegle jednak sam powinien zadbać o swoje zdrowie, dążyć do zmiany złych nawyków i przyzwyczajeń. Koniecznie należy zaprzestać palenia tytoniu.
Właściwych zachowań, związanych ze zdrowym trybem życia, powin­niśmy się nauczyć jeszcze w dzieciństwie. To pozwoli nam uniknąć wielu chorób i zachować sprawność do późnej starości.
Książka ta prezentuje różne naturalne metody leczenia. Kuracja zawsze będzie przebiegać szybciej, jeśli zastosuje się łącznie kilka rodzajów tera­pii. Połączenie ziołolecznictwa, apiterapii, akupresury stóp i sokoterapii
wielokrotnie zwiększa siłę ich działania i skraca czas leczenia. Dlatego zachęcam do kompleksowego stosowania naturalnych kuracji, także do wykorzystania własnych, duchowych sił obronnych, które każdy z nas ma. Sama doświadczyłam wielokrotnie pomocy zarówno w sprawach poważnych, jak i całkiem drobnych, życiowych.
Chciałabym też przeprosić wszystkich, którym nie odpowiedziałam na przysłane do mnie listy. Niestety, nie mam ani czasu, ani możliwości, żeby to uczynić. Mam nadzieję, że ta książka będzie odpowiedzią na wiele dyle­matów zdrowotnych również autorów listów.
Składam także serdeczne podziękowania Sabinie Zwolińskiej-Kańtoch za wiele miesięcy wspólnej, niełatwej pracy przy przygotowaniu tej książki.

Jadwiga Górnicka - lekarz medycyny, wybitna specjalistka chorób wewnętrznych i medycyny naturalnej w Polsce. W swojej blisko 60-letniej praktyce zawodowej wyle­czyła metodami naturalnymi tysiące pacjentów, w tym wielu takich, których dolegli­wości były traktowane jako nieuleczalne. Dla wielu chorych jej metody leczenia były ostatnią deską ratunku. Popularyzatorka wiedzy o medycynie naturalnej i potrzebie życia w zgodzie z naturą. Autorka książek „Apteka natury - poradnik zdrowia", „Apteka natury - porady" (odpowiedzi na listy), popularnego cyklu „Dr Jadwiga Górnicka radzi" w miesięczniku „Moje Zdrowie" oraz artykułów w licznych czasopismach, m.in. w „Magazynie Rodzinnym", „Wiadomościach Zielarskich", „TIM - Twoim Ilustrowanym Magazynie", „Pani Domu".

Poznałam doktor Jadwigę Górnicką jeszcze na początku lat 80., w czasie gdy kierowałam popularnym miesięcznikiem „Magazyn Rodzinny". Ten kontakt zawdzięczałam mojemu teściowi, doświadczonemu pszczelarzowi, który wysłuchał wykładu doktor Górnickiej na temat leczniczych właści­wości miodu i jego produktów. Naturalnie, sam wiele wiedział na ten temat z własnej praktyki, ale po raz pierwszy był świadkiem, jak lekarz potwierdził lecznicze znaczenie produktów pszczelich. Od rozmowy na temat miodu w leczeniu i profilaktyce zdrowotnej zaczęła się nasza wieloletnia współpra­ca, choć muszę przyznać, że wielu moich kolegów redakcyjnych nie kryło swoich negatywnych opinii na temat medycyny naturalnej oraz mojej decyzji o jej popularyzacji.
Porady doktor Górnickiej sprawdzałam na sobie i swojej rodzinie. Okazało się, że płukanie chorego gardła wodą z propolisem szybko usuwa stan zapalny, smarowanie nosa wewnątrz i na zewnątrz miodem propolisowym przyspiesza pozbycie się kataru, a okłady z rozgniecionych liści kapusty na gardło i czoło chorego dziecka likwidują gorączkę, stan zapalny i nie dopuszczają do rozwoju choroby. Mojemu ciągle chorującemu synkowi lekarze zapisywali jeden anty­biotyk po drugim. Zastosowanie produktów pszczelich przerwało ten zaklęty krąg. Chłopiec zaczął lepiej jeść i zdrowiej wyglądać.
Przez lata popularyzowałam te sposoby leczenia, niektóre bardzo kon­trowersyjne, na przykład urynoterapię. Znajoma starsza pani cierpiała na ostrogę piętową. Zabiegi, zalecone przez lekarza, skutkowały na pewien czas, po czym dolegliwości powracały. Wystarczyło moczenie stóp przez kilka dni we własnej ciepłej urynie, by problem zakończył się raz na zawsze, a bóle nigdy już nie powróciły. Z tej rady skorzystały także znajome tej pani i efekt był równie pozytywny. Nie potrafię odpowiedzieć, dlaczego ta metoda jest tak skuteczna, ale z pewnością jest.
Inny przykład. Od dawna systematycznie przeprowadzam kontrolne badania lekarskie, bo wiem, że wczesne wykrycie choroby daje większe szanse na jej wyleczenie. Otóż kilka lat temu podczas badania USG jamy brzusznej okazało się, że mam w woreczku żółciowym kamień długości 1,5 cm. Nie sprawiał mi żadnych dolegliwości, byłam mocno zapracowa­na i nie zajęłam się leczeniem, zwłaszcza że lekarz także nie namawiał mnie na operację. Kolejne badanie USG wykazało, że kamień trochę się
powiększył, nadal nie przysparzając kłopotów. Aż wreszcie wykonane w następnym roku USG wykazało, że ma on długość 3,5 cm (patrz niżej). Tym razem lekarka zasugerowała przeprowadzenie laparoskopii, ponieważ takie tempo wzrostu kamienia mogło być niebezpieczne, a brak stanów zapalnych umożliwiał zabieg.

WYNIK BADANIA: USG
z dnia: 18.04.2007 p. Sabina Zwolińska-Kańtoch
BADANIE USG JAMY BRZUSZNEJ
Wątroba niepowiększona, o zarysie gładkim, bez zmian ogniskowych.
Pęcherzyk żółciowy bez cech zapalenia, zawiera kamień 35 mm -foto.
Drogi żółciowe nieposzerzone.
Trzustka o prawidłowej echostrukturze.
Nerki położone prawidłowo.
Struktura korowo-rdzeniowa oraz układy zbiorcze nerek bez zmian.
Śledziona niepowiększona o prawidłowej echostrukturze.
Węzły chłonne okołoaortalne w normie.
WNIOSKI: cholecystolithiasis.

Bałam się operacji, a krążące negatywne opinie pacjentów o warunkach szpitalnych nie zachęcały mnie, by zdecydować się na zabieg w ośrodku publicznej służby zdrowia. Z kolei cena zabiegu w prywatnych jednostkach była zbyt wysoka. Nie chciałam jednak czekać, aż kamień zacznie dalej się powiększać, by nie doprowadzić do poważnych komplikacji, o których lekarka mnie uprzedziła. W tej sytuacji zdecydowałam się na kurację rozpuszczania kamienia mieszanką zalecaną przez doktor Górnicką, tro­chę przystosowując tę kurację do swego stylu życia i przyzwyczajeń. Nie byłam na przykład w stanie pić mieszanki na czczo, najpierw musiałam wypić poranną kawę na obudzenie. Dopiero potem mogłam przygotować mieszankę składającą się z 2 łyżek oleju rzepakowego, bo takiego używam w domu, 2 łyżeczek Cholesolu, 1 łyżeczki Solarenu oraz soku z cytryny, najpierw z połowy, później z całej. Do tej mieszanki wlewałam trochę gorącej wody i wypijałam. Po godzinie, zgodnie z zaleceniem, zjadałam zdrowe śniadanie, na które przepis podajemy w tej książce. Początkowo smak mieszanki był nienadzwyczajny, bo zioła wątrobowe są gorzkie, ale kiedy zwiększyłam ilość soku z cytryny do całego owocu, nabrała ona
kwaśnego smaku i całkiem przyjemnie można ją było wypić. Trwało to od połowy września do maja następnego roku. USG, wykonane w maju 2008 roku, wykazało, że kamień zmniejszył się o 1,5 cm, obniżył się poziom cholesterolu we krwi, poprawiły się proporcje między złym a dobrym cholesterolem (patrz niżej). Wątroba zaczęła lepiej pracować i na przykład zmiana kuchni podczas wyjazdów czy wielogodzinne siedzenie w autoka­rach nie sprawiały mi żadnych kłopotów. O ile przedtem musiałam brać ziołowe leki, wspomagające wątrobę i trawienie, o tyle już po 3 miesiącach stosowania tej kuracji nie było takiej potrzeby.

WYNIK BADANIA: USG
z dnia: 20.05.2008 p. Sabina Zwolińska-Kańtoch
Wątroba niepowiększona, o jednorodnej echogeniczności, bez zmian ogniskowych. Drogi żółciowe nieposzerzone. PZW ma średnicę 5 mm. Pęcherzyk żółciowy cienkościenny, niepowiększony, zawiera pojedynczy złóg długości 20 mm. Trzustka prawidłowa. Śledziona niepowiększona. Położenie i wielkość obu nerek prawidłowe. Długość nerki prawej ok. 104 mm, lewej 103 mm. Zarysy nerek gładkie. Echostruktura miąższu nerek prawidłowa. Szerokość warstwy miąższowej obu nerek do 20 mm. UKM nieposzerzone. Nie stwierdzam cech USG kamicy nerek. Aorta nieposzerzona. Nie stwierdzam wolnego płynu w jamie otrzewnej ani zmian ogniskowych w okolicy okołoaortalnej. Pęcherz zawiera mało moczu - ok 30 ml, nie do oceny.

Po pewnym czasie picia mieszanki zauważyłam także, że budząc się rano, nie miałam na zębach czegoś w rodzaju osadu. Mam świadomość, że kurację muszę kontynuować, na szczęście nie sprawia mi żadnej przy­krości picie tej mieszanki. Być może gdybym ściśle stosowała się do za­leceń kuracji, opisanej w rozdziale o oczyszczaniu wątroby, efekty byłyby lepsze. Nie należę też do bardzo wzorowych pacjentów. Niekiedy robiłam dzień przerwy, bo nie miałam wyciągów ziołowych lub cytryny, a mimo to kuracja zadziałała.
Czy wszyscy mogą ją stosować? Nie! Nigdy w stanach zapalnych w obrębie układu trawienia, czyli przy zapaleniu wątroby, trzustki, śluzówki żołądka, jelit, przy wrzodach żołądka, zaburzeniach funkcji tych organów. Najpierw należy usunąć te dolegliwości. Kiedy warto pić mieszankę? Przy wszystkich problemach z trawieniem, zbyt wysokim poziomie cholesterolu, zaparciach. Piszemy o tym szczegółowo w książce.
Kolejny przykład skuteczności metod medycyny naturalnej - kilka mie­sięcy temu zaczął mnie boleć duży palec u lewej stopy. Nawet dotyk lekkiego koca sprawiał mi ból. Potem nieoczekiwanie na paznokciu pojawiła się sina plama. Takie dolegliwości skończyły się u mojej matki zrywaniem paznokcia, bólami oraz trudnościami w chodzeniu przez 2-3 miesiące, trochę się więc obawiałam wizyty u lekarza. W tej sytuacji zdecydowałam się na przykłada­nie rozgotowanej cebuli. Zdecydowałam, że jeśli po 14 dniach kuracja nie poskutkuje, pójdę do lekarza. Jednak najpierw postanowiłam spróbować. Dużą, obraną, pokrojoną cebulę zalewałam taką ilością wody, by ją całko­wicie zakryła, i gotowałam w rondelku pod przykryciem na małym ogniu przez 20 minut, aby się nie przypaliła - przypalona traci swoje lecznicze właściwości. Potem miksowałam, powstawała gęsta papka, z której robiłam opatrunek na palec. Rano opatrunek zdejmowałam i mogłam chodzić do pracy, a wieczorem znów przykładałam papkę. Po 10 dniach siny naciek zaczął się zmniejszać, palec przestał boleć, a po 18 dniach naciek całkowicie zniknął. Obyło się bez zrywania paznokcia, a palec jest zdrowy.
Jeszcze inny przykład działania cebuli. Mąż, podbiegając do autobusu, przewrócił się i boleśnie stłukł kolano. Nim wrócił do domu, było ono sine, spuchnięte, a na domiar wyrósł na nim wielki jak jajko naciek pełen krwi i wody. Był wieczór, mąż źle się czuł i nie chciał jechać do lekarza. Zrobiłam mu więc okład z cebuli, aby nie rozwinął się stan zapalny. Przygotowałam papkę jak poprzednio i przyłożyłam ją na obolałe miejsca. Rano naciek znik­nął, ale kolano nadal było spuchnięte, sine i bolało. Skoro jednak w moim przypadku kuracja zadziałała, nadal przykładałam cebulę rano i wieczorem. Powoli opuchlizna i siność ustępowały, kolano mniej bolało, więc okłady zakładałam tylko na noc. Rano posypywałam zdarty do krwi wierzch kola­na Dermacolem i opatrywałam na sucho, tylko na wieczór kładłam cebulę. Trwało to 7 czy 10 dni, nie pamiętam. Jednak kolano zostało wyleczone, nie było trudności w chodzeniu, więc mąż nawet nie sprawdzał, czy nie ma pęknięcia. Gdyby było takie podejrzenie, należałoby udać się do chirurga.
Opisane przykłady świadczą o tym, że pozornie proste metody lecze­nia mogą być skuteczne. Mimo to nie namawiam nikogo, by rezygnował z wizyty u lekarza, bo niejednokrotnie bywa ona niezbędna. Jak wiadomo, zdiagnozowanie w porę choroby może uratować życie.
Staram się prowadzić zdrowy tryb życia: zaczynam dzień od śniadania, zalecanego przez doktor Górnicką, ograniczam spożycie mięsa i słodyczy, kilka razy w tygodniu wykonuję różne ćwiczenia, opisane w tej książce,
robię masaż shiatsu. Stosowanie się do tych zasad daje mi spokój, pozwala pokonać stresy, przyczynia się do poprawy stanu mojego zdrowia. Uważam bowiem, że nie zagwarantuje mi go nawet najlepsza służba zdrowia. Dlatego namawiam wszystkich Czytelników, by - nie rezygnując z leczenia farma­kologicznego i opieki lekarskiej - spróbowali tych metod, takich jak ssanie oleju słonecznikowego przy chorobach reumatycznych, codzienny masaż shiatsu i ćwiczenia oddechowe, masaż stóp, oczyszczanie jelita grubego, zażywanie pyłku kwiatowego z miodem propolisowym, uzupełniających mikroelementy i witaminy w organizmie, sokoterapia czy wiele innych, opisanych w tej książce. Te metody są niekiedy pracochłonne, wiem o tym dobrze, trudno się też zmusić do codziennych ćwiczeń, ale naprawdę warto spróbować.
Specjaliści alarmują, że społeczeństwo się starzeje. Oznacza to, że każdy z nas będzie potrzebował porad u większej liczby lekarzy, rehabilitantów, zażywał więcej leków, słowem, wymagał specjalistycznej opieki. Trudno oczekiwać, że NFZ w pełni temu sprosta. Zwłaszcza że koszty opieki me­dycznej wzrastają choćby z tego powodu, że nowoczesne leki oraz urządzenia diagnostyczne czy służące przeprowadzeniu zabiegów operacyjnych są coraz droższe. I dlatego o swoim zdrowiu każdy musi myśleć sam, nie oglądając się na innych.
Chińskie przysłowie mówi, że nie jest ważne, czy kot jest biały, czy czarny, ważne, aby dobrze łowił myszy. W myśl tej zasady namawiam nawet tych Czytelników, którzy dotychczas nie mieli przekonania do medycyny natu­ralnej, ziołolecznictwa, apiterapii czy innych tu przedstawionych metod, by spróbowali je zastosować, nie rezygnując z fachowej opieki lekarskiej. Mogą je potraktować jako sposób zapobiegania schorzeniom.

Sabina Zwolińska-Kańtoch - dziennikarka, wielka zwolenniczka i ceniona populary­zatorka medycyny naturalnej. Pracowała m.in. jako zastępczyni redaktora naczelnego „Świata Młodych", zastępczyni, a następnie redaktor naczelna „Świata Kobiety", sekretarz redakcji „Pani Domu Poleca". Autorka wielu tekstów dotyczących zdrowego trybu życia, ziołolecznictwa, apiterapii i innych. Tłumaczka z języka niemieckiego, m.in. książki „Inteligencja ciała".

SPIS TREŚCI

Lepiej zapobiegać, niż leczyć        15
Warto spróbować, by zachować zdrowie           19
FILARY ZDROWIA            25

ODDYCHANIE I OCZYSZCZANIE        27

Prawidłowe oddychanie        27
Tysiącletnie doświadczenia Wschodu        27
Jak wygląda proces oddychania?        28
Co się dzieje, gdy mamy za mało tlenu?        29
Przeponowe oddychanie - warunek zdrowia           30
Oczyszczanie organizmu z toksyn        31
Dlaczego oczyszczanie jest ważne?        32
Jak objawia się zanieczyszczenie organizmu?        33
Dieta tybetańska, czyli pokuta        34
Oczyszczanie jelita grubego        35
Jak oczyścić jelito grube?        36
Kiedy należy oczyszczać jelito grube?        38
Lewatywa jako sposób oczyszczania jelita           39
Wątroba, centralne laboratorium ciała           40
Co szkodzi wątrobie?           41
Skąd się biorą kamienie w woreczku żółciowym?        43
Jak pobudzić wydzielanie żółci?        43
Co pomaga na niewydolną wątrobę?        45
Kuracje oczyszczające        46
Udrożnianie zatok        50
Dlaczego zapalenie zatok jest groźne?        51
Oczyszczanie zatok metodą ssania oleju           53
Stany zapalne gardła        55
Zatokowe bóle głowy        55
Oczyszczanie układu limfatycznego        57
Nerki i drogi moczowe - naturalne filtry        58
Dlaczego musimy dbać o nerki?        60
Pomocne nasiadówki        62
Inne skutki zakłócenia pracy nerek        62

ODŻYWIANIE        65

Zdrowe odżywianie        65
Białko, ale jakie?        65
Dobroczynne działanie kiszonek           66
Nadmiar słodyczy        69
Za dużo tłuszczów        70
Za mało warzyw    70
Za mało błonnika        73
Zdrowe śniadanie na dobry początek dnia    75
Czym ugasić pragnienie?    78
Stałe nawadnianie organizmu       79
Zalety ciepłej herbaty    81
Woda mineralna a napoje gazowane       82
Gotowanie na parze    83
Jak schudnąć i utrzymać wagę?    87
Lecznicza dieta z wykorzystaniem soków    88
Herbatka egzotyczna    91
Zielona herbata z zapachem mięty    93
Domowa herbata cytrynowa    94
Imbir na dobry początek dnia    94
Gałka muszkatołowa dla wątroby    94
Sokoterapia - siła świeżych warzyw i owoców    95
Właściwości warzyw, ziół i owoców    102
Brokuły       102
Brukselka       103
Buraki       104
Cykoria       104
Chrzan       105
Czarna rzepa       106
Dynia       107
Jabłko       108
Kapusta       109
Lucerna polna          110
Marchew          111
Mniszek lekarski       112
Ogórek       112
Pietruszka       113
Sałata       114
Seler       114
Rzeżucha       115
Rzodkiewka       115
Magiczny olej lniany    116
Pasta dr Joanny Budwig       117
Najlepiej zapobiegać       120
Stanowisko współczesnej nauki       122
Ważne dla rozwoju dzieci       124
Jak obniżyć poziom cholesterolu?       125
Zaparcia    128
Proces trawienia       128
Przyczyny zaparć       129
Sposoby na skuteczne pozbycie się zaparć       133
Masaż shiatsu brzucha       133
Muesli jabłkowo-bananowe    134
Muesli jabłkowo-marchewkowe           135
Muesli z otrąb i owoców        135
Muesli z otrąb i jogurtu        135
Eliksir oczyszczający organizm z toksyn        136
Eliksir odchudzający        136
Eliksir odmładzający skórę        136

INNE ASPEKTY ZDROWIA        137

Sprawność umysłu        137
Usprawnienie pracy mózgu        137
Ćwiczenia usprawniające mózg i ciało           139
Chory kręgosłup        146
Uszkodzenia kręgów i dysków        147
Dyskopatia        148
Zmiany w obrębie kręgów szyjnych i piersiowych        149
Wypadanie dysków           150
Nordic walking        150
Masaż stref refleksyjnych na stopach        152
Kąpiele        154
Z dodatkiem igieł świerkowych        154
Z dodatkiem siana lub sieczki ze słomy owsianej        154
Z rozmarynem        154
Z dodatkiem wywaru z kapusty        154
Jak poprawić wzrok?           155
Skóra i jej funkcje        159
Jak dbać o skórę?        160
Jak uchronić się przed przeziębieniem?        161
Hartowanie organizmu        161
Naturalne antybiotyki        163
Wiosenne osłabienie           166
Przyczyny przesilenia wiosennego            166
Jak sobie pomóc?        167
Zalety oleju rycynowego        169
Urynoterapia        171
PORADY        177
Choroby gośćcowo-reumatyczne        179
Chore kręgi szyjne        179
Dna moczanowa        180
Dyskopatia        182
Działka i ból kręgosłupa        183
Gościec postępujący (reumatoidalne zapalenie stawów)        183
Haluksy        186
Jak pokonać ból barku?        187
Łokieć tenisisty        188
Na zmianę pogody bolą stawy        188
Osteoporoza          189
Ostrogi piętowe       191
Przykurcz palców          192
Schorzenie kolan       193
Zanik chrząstki stawu biodrowego       194
Zapalenie stawów       195
Zwyrodnienie układu kostnego          198
Choroby kobiece    199
Bolesne miesiączki       199
Cysty na jajnikach    200
Dokuczliwa menopauza    201
Grzybica pochwy    202
Jak donosić ciążę?    203
Kaszaki na wargach sromowych    204
Mięśniaki macicy    204
Nadmierne owłosienie    206
Po amputacji piersi    207
Uporczywe torbiele na piersiach    208
Wyciek z brodawki    208
Zaburzenia hormonalne       209
Zespół Gilberta    210
Choroby krwi    211
Anemia i niedobór żelaza    211
Białaczka szpikowa    211
Choroba Buergera    213
Czerwienica    213
Krwawiące dziąsła    214
Naczyniaki    214
Pękające naczynka    215
Początek anemii    215
Powiększone węzły chłonne       216
Wrzody na skórze    217
Zakrzepica       217
Ziarnica    218
Choroby nerek i pęcherza moczowego    219
Cysta na nerkach    219
Kamica nerkowa    220
Kłębuszkowe zapalenie nerek       222
Mam słaby pęcherz       223
Nadmierna potliwość    224
Przewlekły krwinkomocz    225
Zakażenie dróg moczowych    226
Choroby neurologiczne    227
Bruzdy na policzku       227
Ciągle rusza mi się głowa    227
Depresja w okresie menopauzy        228
Dotkliwe bóle głowy        229
Drganie powieki        230
Drżenie powieki i policzka        231
Komplikacje po radioterapii        232
Mózgowe porażenie dziecięce        232
Ostry zanik pamięci        233
Po udarze mózgu        234
Półpasiec        235
Silne pocenie i nerwica        236
Uszkodzenie nerwu trójdzielnego        237
W pułapce depresji           238
Zapalenie korzonków        239
Choroby oczu        240
Ból oczu        240
Gradówka na powiekach        241
Jak się uchronić przed operacją zaćmy?        242
Krótkowzroczność        243
Pękanie naczynek na siatkówce oka        243
Plamki przed oczami           244
Suche oko        245
Wylewy w oku        246
Zapalenie nerwu wzrokowego        247
Choroby przemiany materii        248
Bulimia        248
Chora tarczyca, nadciśnienie i nadwaga        249
Moja córka anorektyczka        250
Nadczynność tarczycy        251
Paradontoza        253
Wole proste        254
Choroby serca i układu krążenia        255
Arytmia serca i nadciśnienie        255
Brązowe plamy na nodze        256
Choroba Raynauda           257
Fioletowe żyły na nogach        258
Jak uchronić się przed zawałem?        259
Nadciśnienie        260
Niedokrwienie mięśnia sercowego        262
Niskie ciśnienie        264
Opuchlizna podudzia        265
Ranyżylakowe        266
Rumieńce i pajączki        268
Zmęczenie i osłabienie        268
Żylaki kończyn        269
Choroby skóry        270
Alergia na nikiel    270
Brodawczaki na stopach    271
Brodawki    272
Chore stopy    272
Choroba jamy ustnej    273
Grzybica głowy    274
Grzybica paznokci u stóp    274
Kłopoty ze skórą    276
Łuszczyca    277
Mnóstwo zmarszczek    278
Odmrożona twarz    278
Opryszczka    279
Pieprzyk z włoskiem na twarzy    279
Plackowate łysienie kobiet    279
Plamy na twarzy    280
Plamy wątrobowe       281
Przewlekła pokrzywka    281
Puchnący nos    282
Ramiona w krostkach    283
Rozstępy na skórze    284
Rozszerzone naczynka    284
Sucha skóra    285
Swędząca wysypka    287
Tłuste włosy i skóra    288
Tłuszczaki    288
Toczeń rumieniowaty    289
Ostry trądzik na twarzy    290
Trądzik różowaty    292
Trądzik u dorosłych    292
Uciążliwe odciski    293
Wrastający paznokieć    294
Wykwity pigmentu    295
Wypadają mi włosy    296
Wypadanie włosów    297
Wysyp pieprzyków    298
Zanik paznokci u rąk    298
Choroby układu oddechowego    299
Astma oskrzelowa    299
Ból gardła    301
Bronchit    302
Chore uszy    302
Cieknący nos    303
Częste katary    304
Czy operować zwłóknienia opłucnej?    304
Jak leczyć przeziębienia?       306
Kaszel „emocjonalny"        307
Katar sienny        308
Męcząca chrypka        309
Niedrożność nosa i polipy           310
Niska odporność        311
Spadek sił        313
Suchość w ustach        314
Suchy uporczywy kaszel        314
Szum w uszach        315
Uczulenie na pyłki        316
Uczulenie na sierść        316
Upośledzony węch        317
Wodniste katary        318
Choroby żołądka i przewodu pokarmowego        319
Anemia        319
Biała plama w ustach           320
Chora trzustka        320
Choroba jelit        322
Drożdżyca        323
Dyskineza dróg żółciowych        324
Jak wspomóc trawienie?        325
Kamienie w śliniance           326
Kamienie w woreczku żółciowym        326
Krwawiące dziąsła        327
Krwawienia z odbytu        327
Leniwa wątroba        329
Mleko krowie czy kozie?           329
Nadkwasota        330
Nadkwasota i przepuklina przełyku        331
Nadwrażliwe jelito        332
Nadżerki w żołądku i chore serce        333
Nadżerki w żołądku        334
Nerwica żołądka        335
Nieprzyjemny zapach ciała i oddechu        335
Nieżyt błony śluzowej żołądka        337
Po operacji kamieni żółciowych        338
Puste odbijania        339
Refluks        340
Refluks żołądka i kłopoty z dziąsłami        341
Spastyczne zapalenie jelit        342
Stałe zaparcia        343
Stłuszczenie wątroby        344
Sucha śluzówka        346
Synmaafty        346
Torbiele wątroby        347
Uciążliwe hemoroidy    348
Wysoki poziom bilirubiny    349
Zajady w kącikach ust       350
Złogi w woreczku żółciowym    350
Matka i dziecko       352
Bolące stawy u dziecka       352
Bóle nóg       352
Celiakia       353
Częste zapalenia ucha środkowego          354
Czy to brak hormonu wzrostu?          355
Jak urodzić zdrowe dziecko?       356
Moczenie nocne dziecka       358
Nadmierna potliwość u dziecka    359
Skaza białkowa    360
Trzeszczenie stawów u dziecka    361
Wiotkie piersi       362
Wnuczka trochę za gruba    363
Zapalenie oskrzeli u synka    364
Męskie problemy    364
Chora prostata       364
Łysienie u mężczyzn    366
Pocące się nogi    367
DOMOWA APTEKA    369
Dla rekonwalescentów    371
Kuracja po antybiotykach i sterydach       371
Mieszanka na brak wapnia    371
Na wzmocnienie    372
Nalewka z dzikiej róży    372
Wzmacniający syrop z mniszka    372
Nalewka z macierzanki lub tymianku na wzmocnienie kończyn    373
Nalewka aloesowa dla rekonwalescentów    373
Dla urody    374
Herbatki na wypryski skórne       374
Z bratka    374
Z dziurawca    374
Z mniszka    374
Na blizny potrądzikowe i pooperacyjne    374
Okłady z naparu huby brzozowej    374
Na oczyszczenie krwi i skóry    375
Syrop z babki    375
Wiosenna herbatka oczyszczająca    375
Suszone korzenie mniszka    376
Na problemy ze skórą       376
Kąpiele na piękną skórę    376
Okłady z naparu ze skrzypu na swędzącą skórę    376
Sok z glistnika (jaskółcze ziele) na plamy, brodawki, odciski    376
Ocet szałwiowy do nacierania ciała    376
Olej z dziurawca na szorstką, suchą skórę    377
Odświeżający odwar z rumianku    377
Herbatka z przytulii na jędrną skórę    377
Maść z owoców jemioły przeciw odmrożeniom    377
Sok z nagietka przeciw plamom starczym i brodawkom    377
Mocne włosy    378
Nalewka z pokrzywy    378
Napar ze skrzypu na łupież    378
Napar z rumianku do jasnych włosów    378
Odwar z liści orzecha na wypadanie włosów    378
Ocet jabłkowy dla zdrowia i urody          378
Na poprawę odporności    379
Dla ochrony przed infekcjami    379
Mieszanka miodowa    379
Wino cebulowe    379
Miodek pokrzywowy    380
Rozgrzewający napar z kwiatów lipy    380
Rozgrzewający napar z kwiatów czarnego bzu    380
Rozgrzewający napar z kwiatów dziewanny    381
Napar z kwiatów tymianku na kaszel    381
Nalewka z kwiatów słonecznika przeciw gorączce    381
Rozgrzewająca nalewka z jeżyn    381
Nalewka z kwiatów dziewanny wielkokwiatowej na przeziębienie    381
Rozgrzewająca nalewka z czarnego bzu    381
Nalewka z anyżu na silny kaszel       382
Herbatka przy zapaleniu oskrzeli i dychawicy oskrzelowej       382
Herbatka z szałwii do płukania gardła    382
Wino z czosnku niedźwiedziego przeciw zalegającej flegmie    382
Herbatka wykrztuśna przy zaflegmieniu    383
Parówka z rumianku przy katarze i zapaleniu zatok nosowych    383
Mleko z czosnkiem i miodem na silne zaflegmienie    383
Ziołowa herbatka rozgrzewająca    383
Na astmę i bronchit    383
Nalewka bursztynowa na przeziębienie i na tarczycę    383
Bańki na kaszel i zapalenie oskrzeli       384
Na problemy różnorakie    386
Dobre na serce       386
Nalewka z głogu    386
Wino z żółtej prymulki       386
Wino z zielonej pietruszki na serce    386
Nalewka orzechowa na rozrzedzenie krwi    387
Likier orzechowy na serce    387
Dolegliwości reumatyczne        387
Winko z mlecza        387
Napar ze skrzypu        387
Olej tymiankowy        387
Nalewka z przełącznika        388
Na zdrowe oczy        388
Aloes i świetlik na zmęczone oczy        388
Na pękające naczynka w oku        388
Na stłuczenia, rany, ukąszenia        388
Rozgotowana cebula na stłuczone kolano i rany żylakowe        388
Maść nagietkowa na rany żylakowe           389
Na rany odleżynowe        389
Liść szałwii na ugryzienia owadów        389
Listek babki na rany        390
Olej z majeranku        390
Nerwice, bezsenność        390
Uspokajająca nalewka z kozłka lekarskiego        390
Herbatka na bezsenność        390
Napar z dziurawca na nerwy        390
Nalewka z dziurawca        390
Napój drożdżowy na nerwicę i przy wyczerpaniu        391
Problemy z nogami        391
Nalewka ze skrzypu na pocące się nogi        391
Odwar z liści podbiału na opuchnięte stopy        391
Olej rumiankowy na zmęczone nogi        391
Propolis        392
Nalewka propolisowa        392
Maść propolisowa        393
Zatrucia alkoholowe i nikotynowe        393
Nalewka z arcydzięgla        393
Herbatka z macierzanki przy alkoholizmie        394

RÓŻNE SPOSOBY NA ZDROWIE        394

Kinotakara - japońskie plastry zdrowia        394
Jak się stosuje plastry?        395
Jak przeprowadzić kurację Kinotakara?        395
Energetyczny pyłek kwiatowy        396
Co kryje się w pyłku?        396
Na co pomaga?        397
Jak stosować?        398
Kto powinien unikać?        399
Przy zakupie           399
Zioła szwedzkie - lek długowieczności           399
Indeks        403
Bibliografia        424