W terapii niskiego ciśnienia stosuje się mnóstwo leków, lecz ichdziałanie często jest niezadawalające – nie przynosi trwałej poprawy, akuracji towarzyszą znaczne skutki uboczne. Na pierwszym planie powinnoznaleźć się zatem leczenie naturalne, za które – po konsultacji zterapeutą – każdy z pacjentów odpowiedzialny jest sam. W książcezamieszczono szczegółowe informacje, jak może dojść do hipotonii(obniżenia ciśnienia), jakie są jej typowe objawy i jakie działaniapowinno się podjąć samodzielnie, by ją zwalczyć.

PRZEDMOWA
W wypadku zbyt wysokiego ciśnienia krwi nie ma wątpliwości, że jest to choroba, która wymaga leczenia i może doprowadzić do poważnych powikłań. Sporne jest przy tym co najwyżej, od jakiej wartości ciśnienia i w jaki sposób należy prowadzić leczenie.
Całkowicie inaczej wygląda sprawa w wypadku zbyt niskiego ciśnienia, czyli hipotonii, na które cierpią miliony ludzi. W krajach anglo-amerykańskich przyjęto, że najczęściej chodzi o odchylenie ciśnienia krwi od normy, które nie ma charakteru choroby i nie powoduje żadnych dolegliwości. Zakłada się, że wielorakie objawy, na które uskarżają się osoby dotknięte tą dolegliwością, są natury psychiczno-nerwowej, o ile nie można wykryć żadnej innej choroby, będącej przyczyną niskiego ciśnienia. Z tego powodu nie ma w tych krajach prawie żadnych leków na hipotonię.
W Niemczech i innych państwach europejskich nie stosuje się takich uproszczeń. Niskiemu ciśnieniu przypisuje się tu znaczenie choroby, szczególnie ze względu na potencjalne powikłania, a także znaczne koszty, spowodowane niezdolnością do pracy oraz pobytami w szpitalach i uzdrowiskach osób nim dotkniętych.
W terapii niskiego ciśnienia stosuje się mnóstwo leków, lecz ich działanie zwykle jest niezadowalające. Wprawdzie podwyższają one ciśnienie krwi, lecz ich stosowanie nie przynosi trwałej poprawy, a kuracji - szczególnie długotrwałej - towarzyszą znaczne skutki uboczne. Często natychmiast po odstawieniu leku powraca stan sprzed terapii. Z tego względu leki podwyższające ciśnienie krwi nadają się zasadniczo tylko do tymczasowego leczenia hipotonii, i to w sytuacjach wymagających doraźnej pomocy lekarskiej, a nie dłuższego stosowania.
Środki farmakologiczne nie przynoszą więc rozwiązania problemu niskiego ciśnienia, poza formami hipotonii wywołanymi innymi chorobami, które można zwalczać w ukierunkowany sposób. Na pierwszym planie powinno znaleźć się zatem leczenie naturalne, za które - po konsultacji z terapeutą - każdy z pacjentów odpowiedzialny jest sam.
Podstawę samoleczenia stanowią zabiegi z użyciem zimnej wody i wystarczająca ilość ruchu na świeżym powietrzu, dzięki czemu przyjmowanie leków może okazać się zbyteczne. Konsekwentna realizacja tego programu  prowadzi do stopniowej stabilizacji ciśnienia krwi na wyższym poziomie i do zmniejszenia się lub całkowitego ustąpienia dolegliwości, a dzieje się tak bez konieczności godzenia się na niepożądane skutki uboczne towarzyszące przyjmowaniu farmaceutyków.
W książce tej zamieszczono szczegółowe informacje, jak może dojść do hipotonii, jakie są jej typowe objawy i jakie działania powinno się podjąć samemu, by ją zwalczyć. Właśnie w przypadku obniżonego ciśnienia, jak w niemal żadnej innej chorobie, ciągle samoleczenie jest nieodzownym warunkiem trwałej poprawy, nawet jeśli mimo jego stosowania lekarz w pojedynczych przypadkach będzie musiał dodatkowo przepisywać leki.

SPIS TREŚCI
Przedmowa..............................................................................................9
Regulacja ciśnienia krwi - skomplikowany system sterowania ......11
Jak powstaje ciśnienie krwi ...........................................................................11
Ciśnienie tłoczenia serca..........................................................................13
Opór naczyń krwionośnych......................................................................14
Regulacja ciśnienia krwi ................................................................................ 15
Receptory w tętnicach.............................................................................. 16
Ośrodek regulacji w mózgu...................................................................... 16
Regulacja nerwowa i hormonalna........................................................... 17
Wpływy związane z rytmem biologicznym.............................................. 18
Pomiar i ocena wartości ciśnienia krwi ........................................................20
Pomiar ciśnienia krwi ...............................................................................20
Znaczenie wyników pomiaru ciśnienia...................................................22
Ciśnienie skurczowe............................................................................22
Ciśnienie rozkurczowe........................................................................23
Ciśnienie tętna (amplituda tętna)......................................................24
Wskazówki dotyczące samodzielnych pomiarów...................................25
Prawidłowe ciśnienie w zależności od wieku ...............................................28
Niskie ciśnienie - „ubezpieczenie na życie" czy choroba.................30
Kiedy mamy do czynienia z niskim ciśnieniem krwi ...................................31
Rozpowszechnienie hipotonii .......................................................................32
Postacie niskiego ciśnienia krwi....................................................................33
Hipotonia konstytucjonalna ....................................................................33
Hipotonia ortostatyczna...........................................................................35
Hipotonia objawowa.................................................................................36
Główne przyczyny niskiego ciśnienia ...........................................................38
Przyczyny niezwiązane z chorobą............................................................38
Predyspozycje rodzinno-dziedziczne .................................................38
Nieprawidłowe działanie wegetatywnego układu nerwowego........40
Czynniki psychiczne ............................................................................41
Relaks i sen ..........................................................................................43
Brak ruchu - leżenie w łóżku związane z chorobą...........................45
Hipotonia sportowców to norma.......................................................46
Alkohol, nikotyna i inne używki.........................................................47
Rekonwalescencja po chorobach i operacjach .................................49
Fizjoterapia..........................................................................................50
Przyczyny hipotonii związane z chorobami ............................................52
Nieprawidłowe odżywianie się i wycieńczenie..................................52
Wyczerpanie fizyczne i psychiczno-nerwowe....................................53
Utrata krwi - niedokrwistość .............................................................55
Choroby serca i naczyń .......................................................................56
Zaburzenia przemiany materii i trawienia........................................57
Zaburzenia hormonalne i nerwowo-mózgowe .................................58
Choroby zakaźne i zatrucia ................................................................59
Reakcje alergiczne ..............................................................................60
Hipotonia jako działanie uboczne leków................................................61
Życie na pół gwizdka - symptomy hipotonii................................................63
Ogólne zaburzenia stanu zdrowia ...........................................................63
Brak chęci do życia i znużenie ...........................................................64
Zwiększona potrzeba snu - zaburzenia snu......................................64
Poranne zmęczenie .............................................................................66
Słabość napędu - stany depresyjne....................................................67
Nerwowość i drażliwość......................................................................68
Osłabienie pamięci, koncentracji i sprawności umysłowej..............69
Nadwrażliwość na warunki atmosferyczne .......................................71
Dolegliwości somatyczne .........................................................................72
Uczucie ucisku i bóle głowy................................................................72
Napadowe zawroty głowy...................................................................73
Migotanie i mroczki przed oczami.....................................................74
Blada twarz - zimne kończyny ...........................................................74
Ucisk i kłucie w okolicy serca oraz kołatanie serca..........................75
Kurcze narządów wewnętrznych........................................................76
Szum w uszach i inne zaburzenia słuchu...........................................77
Utrata przytomności ...........................................................................77
Niskie ciśnienie nie zawsze jest nieszkodliwe.........................................78
Powikłania w układzie sercowo-naczyniowym..................................79
Zwiększone niebezpieczeństwo wypadku .........................................79
Zagrażający życiu wstrząs...................................................................80
Zagrożenia w okresie ciąży.................................................................82
Inne powikłania...................................................................................82
Skuteczne leczenie hipotonii...............................................................84
Trening naczyń przy pomocy środków fizykalnych......................................84
Codzienne zabiegi wodne ........................................................................85
Wilgotne i zimne obcieranie i owijanie ciała ....................................85
Natrysk zimny i naprzemienny...........................................................86
Stąpanie w wodzie i naprzemienna kąpiel stóp................................87
Kąpiel nasiadowa, kąpiel nasiadowa z nacieraniem i polkąpiel .....88
Masaż przy użyciu szczotki - inne techniki masażu...............................90
Hartujące kąpiele powietrzne..................................................................91
Kinezyterapia i terapia oddechowa.........................................................92
Gimnastyka każdego dnia...................................................................92
Sportowy trening wytrzymałościowy..................................................94
Głębokie oddychanie aktywuje krążenie ..........................................97
Zrównoważone odżywianie się i zdrowy tryb życia .....................................98
Zasady pełnowartościowej diety..............................................................99
Mniej kalorii i tłuszczów.....................................................................99
Mniej mięsa i ryb ............................................................................... 100
Więcej produktów surowych ............................................................ 100
Żadnych wysoko przetworzonych węglowodanów......................... 100
Rezygnacja z używek .............................................................................. 101
Relaks i rozładowywanie stresu............................................................. 102
Wystarczająca ilość niezakłóconego snu............................................... 104
Środki farmakologiczne w leczeniu hipotonii............................................ 105
Skuteczne rośliny lecznicze.................................................................... 106
Leki homeopatyczne .............................................................................. 108
Leki chemiczne podwyższające ciśnienie - tylko do użycia
doraźnego................................................................................................ 110
Akupresura, masaż reflektoryczny i inne metody leczenia ...................... 113
Psychoterapia w wypadku przyczyn psychicznych..................................... 116
Leczenie hipotonii objawowej prowadzi zawsze lekarz............................ 118
Zestawienie: program samopomocy dla osób z hipotonią .............120
Wybrane skuteczne leki przeciw hipotonii ......................................122
Indeks..................................................................................................125